Stoma

Stoma, bağırsağın veya idrar yolunun bir bölümü devre dışı bırakıldığında, dinlendirildiğinde ya da alındığında dışkıya veya idrara vücuttan çıkmak için yeni bir yol veren, karın duvarına cerrahi olarak açılan bir ağızdır. Genellikle yaklaşık iki buçuk ila beş santim genişliğinde yuvarlakça bir açıklıktır; bağırsağın ucu ya da bir kıvrımı (veya idrar yolunun bir bölümü) karın duvarından geçirilip kendi üzerine katlanarak nemli iç astarın yüzeyde kalması sağlanır (Cleveland Clinic).

Çoğu kişiyi en çok rahatlatan tek bir gerçek vardır: stomada sinir ucu yoktur, bu yüzden dokunulduğunda acımaz. Temizlerken veya torbayı değiştirirken basınç hissedebilirsiniz ama ağrı duymazsınız (Cleveland Clinic).

Sağlıklı bir stoma nasıl görünür

Sağlıklı bir stoma pembe veya kırmızı ve nemlidir, tıpkı ağzınızın içi gibi. Temizlerken, dişlerinizi fırçalarken diş etlerinizin bazen kanadığı gibi azıcık kanayabilir ve bu normaldir. Stoma her zamanki pembe-kırmızı renginden koyu, mor veya siyaha dönerse ya da biraz fazla kanarsa stoma hemşirenize veya sağlık ekibinize başvurun (Cleveland Clinic).

Üç ana tür

"Stoma" sözcüğü açıklığın kendisini anlatır; tür ise neye bağlandığına göre adlandırılır:

• Kolostomi, kalın bağırsaktan (kolon) yapılır, genellikle karnın sol alt tarafındadır. Kolon atıktaki suyun çoğunu zaten emdiği için çıktı daha şekilli olma eğilimindedir (NHS: Kolostomi).
• İleostomi, ince bağırsağın ucundan (ileum) yapılır, genellikle karnın sağ alt tarafındadır. Çıktı daha gevşektir, suludan lapa kıvamına kadar değişir ve daha süreklidir (NHS: İleostomi).
• Ürostomi, idrar yolunun bir bölümüne bağlanır, yani dışkı yerine idrar boşaltır (Cleveland Clinic: Ürostomi).

Çıktıdaki bu fark, ileostomi ve kolostomi bakım önerilerinin birbirinin yerine kullanılamamasının nedenidir: ileostomide dehidratasyon riski daha yüksektir ve gıdalara farklı tepki verir, kolostomide ise kabızlık daha sık görülür.

Geçici mi kalıcı mı

Stoma geçici veya kalıcı olabilir. Bazen yalnızca bağırsak iyileşirken birkaç ay için gerekir ve sonraki bir ameliyatla geri alınabilir; başka durumlarda ise kalıcı bir değişikliktir. Hangisinin geçerli olduğu ameliyatın neden yapıldığına bağlıdır ve cerrahi ekibinize ve stoma hemşirenize sorulacak bir sorudur (Cleveland Clinic).