Crohn Bağırsak Darlığı İçin Balon Dilatasyon, Stent mi Yoksa Striktürotomi mi: 2026 Derlemesi Ne Buldu?

Crohn hastalığı bağırsakta bir darlığa yol açtığında, izlenecek yol çoğu zaman basit değildir. Üç endoskopik işlem artık rutin olarak önerilmektedir; ancak hiçbir randomize çalışma bu üçünü doğrudan karşılaştırmamıştır. European Journal of Gastroenterology & Hepatology dergisinde yayımlanan 2026 tarihli bir sistematik derleme ve meta-analiz, hastalara ve klinisyenlere mevcut en kapsamlı tabloyu sunmak amacıyla 39 çalışmayı bir araya getirdi (Subedi A ve ark., Eur J Gastroenterol Hepatol, 2026).

Crohn Striktürü Nedir?

Crohn hastalığı, sindirim sisteminde kronik iltihaplanmaya neden olur. Yıllar içinde tekrarlayan alevlenmeler ve iyileşme dönemleriyle birlikte bağırsak duvarında skar dokusu birikebilir ve bağırsağın bazı bölümleri daralabilir. Bu daralma, striktür olarak adlandırılır. İlaç tedavisi bağırsak darlığından kaynaklanan sorunları (ağrı, şişkinlik, bulantı, gıdaların geçişinde güçlük) gideremediğinde endoskopik seçenekler gündeme girer. Bu işlemler, karın cerrahisi gerektirmeksizin bağırsağa sokrulan bir endoskop aracılığıyla yapılır.

Üç Yöntem, Sade Bir Dille Açıklanıyor

Endoskopik balon dilatasyon (EBD): Daralmış bölgenin içine küçük bir balon yerleştirilerek şişirilir ve darlık kademeli biçimde genişletilir. Crohn hastalığında en uzun geçmişe sahip ve hâlâ en yaygın kullanılan tekniktir.

Endoskopik stent yerleştirme (ESP): Daralmış bölgeyi açık tutmak için metal ya da plastik bir tüp (stent) yerleştirilir. Stentler, kansere bağlı tıkanmalar veya üst sindirim sistemi hastalıklarında daha sık kullanılmakla birlikte bazı uzman merkezlerde Crohn darlıklarında da tercih edilmektedir.

Endoskopik striktürotomi: Darlığa yol açan fibrotik doku, özel bir endoskopik bıçakla kesilir. Daha yeni bir teknik olan striktürotomi, teknik açıdan daha zorlu olup henüz sınırlı sayıda merkezde uygulanmaktadır.

2026 Derlemesi Ne Buldu?

Subedi ve arkadaşlarının meta-analizi (PMID 42335425), 25 çalışmada balon dilatasyon (1.353 hasta), 9 çalışmada stent yerleştirme (159 hasta) ve 5 çalışmada striktürotomiyi (102 hasta) inceleyen toplam 39 çalışmayı kapsadı. Hastalar tedaviler arasında doğrudan randomize edilmediği için bu karşılaştırma dolaylıdır; bu durum, göz önünde bulundurulması gereken önemli bir sınırlamadır.

Üç yaklaşımda başarı oranları birbirine yakın çıktı. Teknik başarı (işlemin planlandığı şekilde tamamlanabilmesi) EBD'de yüzde 88, ESP'de yüzde 93, striktürotomide yüzde 95 olarak bulundu. Klinik başarı (hastanın semptomlarında iyileşme yaşaması) ise sırasıyla yüzde 62, yüzde 59 ve yüzde 49 olarak saptandı. Bu farklılıkların hiçbiri istatistiksel olarak anlamlı değildi.

Güvenlik profili ve tekrar işlem ihtiyacı daha belirgin biçimde ayrıştı. Advers olay oranları balon dilatasyonda yüzde 7, striktürotomide yüzde 17, stent yerleştirmede ise yüzde 25 olarak belirlendi. EBD ile karşılaştırıldığında, hem stent yerleştirme (OO yaklaşık 4,2) hem de striktürotomi (OO yaklaşık 2,6) anlamlı düzeyde daha fazla advers olayla ilişkilendirildi.

Striktürotomi ayrıca belirgin biçimde daha fazla tekrar işlem gerektirdi: Bu çalışmalardaki hastaların yüzde 56'sının tekrar endoskopi ihtiyacı duyduğu görüldü; bu oran balon dilatasyonda yüzde 17, stent yerleştirmede yüzde 7 olarak kaldı. Striktürotomide tekrar işlem ihtiyacının balon dilatasyona göre yaklaşık altı kat daha yüksek olduğu belirlendi.

İşlem sonrası cerrahi oranları EBD için yüzde 13, striktürotomi için yüzde 9, ESP için ise yüzde 25 olarak bulundu.

Sonuçların Bağlamı

Araştırmacılar, başarı açısından hiçbir yaklaşımın belirgin biçimde üstün olmadığı sonucuna vardı. Her üç yöntem de benzer klinik sonuçlar sergiledi. Bununla birlikte, endoskopik balon dilatasyon, çalışmalar genelinde en elverişli güvenlik profilini ortaya koydu: hem en düşük advers olay oranı hem de en az tekrar işlem ihtiyacı bu yöntemle gözlemlendi.

Stent yerleştirme, havuzlanmış analizde en yüksek advers olay ve cerrahi oranlarıyla ilişkilendirildi. Stent grubunun aynı zamanda en küçük grup olduğunu (159 hasta) ve bu merkezlerin ESP'yi daha karmaşık vakalarda tercih ediyor olabileceğini, bunun da komplikasyon oranlarını olumsuz etkileyebileceğini göz önünde bulundurmak gerekir.

Striktürotomi, tekrar işlem yükü en ağır yöntem olmaya devam etti. Endoskopistlerin bu teknikle deneyimi arttıkça profilinin iyileşmesi beklenmektedir. Striktürotominin daha düşük cerrahi oranı (yüzde 9) ile balon dilatasyon (yüzde 13) arasındaki fark kayda değerdir; ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlılık eşiğine ulaşmadı.

Bireysel hasta için doğru seçim, darlığın anatomisi ve yeri, uzunluğu, fibrotik mi yoksa inflamatuvar mı olduğu, hastanın öyküsü ve endoskopistin teknikle deneyimi gibi faktörlere göre belirlenecektir.

Crohn hastalığınız varsa ve bağırsak darlığı olduğu söylendiyse, anatomik yapınıza, darlık özelliklerine ve sağlık geçmişinize en uygun endoskopik yaklaşımı belirlemek için hekiminize veya bakım ekibinize danışın. Burada ele alınan teknikler farklı komplikasyon ve tekrar işlem profillerine sahip olup her hasta ya da darlık türü için eşit ölçüde uygun değildir. IBD'de tedavi kararları kişisel klinik tabloya ve bireysel risk faktörlerine bağlıdır. Bu makale, genel farkındalık amacıyla hazırlanmış bir araştırma özetidir ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Bakımınıza ilişkin herhangi bir karar vermeden önce her zaman doktorunuza danışın.